ปัญหาและอุปสรรค (pain point) กระบวนการพิจารณาและอนุมัติจัดสรรงบประมาณของแหล่งทุนใช้ระยะเวลานาน ส่งผลให้การดำเนินงานเกิดความล่าช้าและขาดความต่อเนื่อง ซึ่งความยืดเยื้อในขั้นตอนดังกล่าวส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเชื่อมั่นและแรงจูงใจของกลุ่มเป้าหมาย ทำให้ความสนใจและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมลดลง

๑. ผลการดำเนินงานที่คาดว่าจะได้รับ:

๑.๑ สมาชิกในชุมชนหมู่ที่ 2 ตำบลบางแพ จังหวัดราชบุรี จำนวนอย่างน้อย 50 คน ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี รวมถึงกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และแนวคิดขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste)

๑.๒ ชุมชนสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปต้นแบบจากกุ้งก้ามกรามไซส์รองสำเร็จ จำนวน 1 ผลิตภัณฑ์ พร้อมบรรจุภัณฑ์ต้นแบบที่มีข้อมูลถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด

๑.๓ ผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปต้นแบบจากกุ้งก้ามกรามไซส์รองได้รับการตรวจวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการและความปลอดภัยจากห้องปฏิบัติการที่ได้รับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025 และเข้าสู่กระบวนการเตรียมความพร้อมเพื่อขอรับรองมาตรฐาน (เช่น อย.)

๑.๒ เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งมีแนวทางในการจัดการและนำกุ้งตกไซส์ (ซึ่งเดิมมีราคาต่ำ) มาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม นำไปสู่การสร้างรายได้เพิ่มในเบื้องต้นรวมไม่น้อยกว่า 400,000 บาทในปีแรก

๒. ผลประโยชน์ของการเข้าร่วมโครงการ:

 ๒.๑ ช่วยให้เกษตรกรสามารถนำกุ้งก้ามกรามไซส์รองที่ราคาตกต่ำ มาแปรรูปด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อสร้างเป็นผลิตภัณฑ์พรีเมียมที่เพิ่มรายได้เข้าสู่ครัวเรือนได้อย่างเป็นรูปธรรม

 ๒.๒ ผู้เข้าร่วมจะได้รับการถ่ายทอดความรู้ด้านกระบวนการแปรรูปอาหารที่ได้มาตรฐาน (อย.) การคิดเชิงออกแบบ การคำนวณต้นทุน และบ่มเพาะจนก้าวสู่การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงหรือวิทยากรตัวจริงในท้องถิ่น

 ๒.๓ เกิดการผลักดันให้พื้นที่ในชุมชนกลายเป็น "แหล่งเรียนรู้หมู่บ้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี" เพื่อเป็นศูนย์กลางในการศึกษาดูงาน การฝึกอาชีพ และสร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายภายนอกในระยะยา

 ๒.๔ ช่วยลดของเสียและปริมาณกุ้งตกไซส์ที่ค้างอยู่ในระบบการเพาะเลี้ยงได้ถึง 2.4 ตันต่อปี โดยนำกลับมาหมุนเวียนสร้างมูลค่าใหม่ตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

๓. ภาพประกอบการดำเนินงาน  

ภาพการลงพื้นที่ชี้แจงรายละเอียดโครงการ

ภาพการพัฒนาสูตรในห้องปฏิบัติการ

๔. ค่าใช้จ่ายของกิจกรรมตามแผนงานที่ดำเนินการไปแล้ว

๕. รายงานความก้าวหน้าของกิจกรรมที่ดำเนินงานตามแผนการดำเนินงานของโครงการ 

กิจกรรมที่ 1ระดมสมองและสร้างแนวคิด ด้วยกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และทำการประเมินความเป็นไปได้วิเคราะห์ความเป็นไปได้ทางเทคโนโลยี การเงินและตลาดของแนวคิดที่ได้มาสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกุ้งไซส์รอง

          จัดประชุมคณะทำงานจัดทำแผนงานการจัดกิจกรรม ทดสอบสูตรในห้องปฏิบัติการและอยู่ระหว่างการทำขออนุมัติจัดกิจกรรม

กิจกรรมที่ 2อบรมเชิงปฏิบัติการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากไซส์รองตามกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste)

          อยู่ในระหว่างการวางแผนการจัดกิจกรรม และติดต่อประสานงานกับวิทยากรเพื่อลงพื้นที่ไปจัดอบรม

กิจกรรมที่ 3การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบและการรับรองมาตรฐาน

          ยังไม่ดำเนินการ อยู่ในระหว่างพัฒนาสูตรต้นแบบในห้องปฏิบัติการ

ปัญหาและอุปสรรค (painpoint)

1. ช่วงเริ่มต้นการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ สมาชิกชุมชนยังขาดทักษะความชำนาญในการใช้อุปกรณ์ชั่งตวัด ควบคุมอุณหภูมิ และการจดบันทึกสูตรการแปรรูปให้คงที่
2. สมาชิกกลุ่มส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุหรือเกษตรกรดั้งเดิม ทำให้ยังขาดความคุ้นเคยกับการใช้เทคโนโลยีและเครื่องมือการตลาดออนไลน์ (Online Marketing) รวมถึงการถ่ายทำสื่อประชาสัมพันธ์
3. การปรับปรุงอาคารแปรรูปให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน GMP ต้องใช้ระยะเวลาในการก่อสร้าง/ติดตั้งเครื่องจักร และการประสานงานกับหน่วยงานปกครองท้องถิ่น (อบต.บางแพ) ทำให้อาจเกิดความล่าช้ากว่าแผนงานที่กำหนดไว้เล็กน้อย

ผลการดำเนินงานที่คาดว่าจะได้รับ:

. ด้านเศรษฐกิจ

• การเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจเกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นจากการดำเนินโครงการเทียบกับงบประมาณที่ได้รับ ไม่น้อยกว่า 1 เท่า จากการดำเนินงานมีค่า B/C ratio เท่ากับ 5.29 เท่า
• การสร้างรายได้แก่เกษตรกรและชุมชน สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งและสมาชิกกลุ่มจากการนำกุ้งก้ามกรามตกไซส์/ไซส์รองมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่ม โดยจะช่วยสร้างรายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้น21,274บาท/ปี
• ยกระดับศักยภาพทางการตลาดและสินค้าเชิงพาณิชย์
  • เกิดผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปต้นแบบจากกุ้งไซส์รอง และบรรจุภัณฑ์ต้นแบบที่ได้มาตรฐานและมีความน่าเชื่อถือ
  • ผลิตภัณฑ์ได้รับการส่งเสริมเข้าสู่การขอรับรองมาตรฐาน (เช่น GMP, อย., มผช.)
  • มีช่องทางการจัดจำหน่ายทั้งออนไลน์และออฟไลน์เพิ่มขึ้นอย่างน้อย 2 ช่องทาง
  • มีการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางธุรกิจเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 2 เครือข่าย
• การบริหารจัดการต้นทุนอย่างมีประสิทธิภาพ เกษตรกรและชุมชนเข้าใจโครงสร้างต้นทุน สามารถกำหนดกลยุทธ์ด้านราคา และวางแผนงบประมาณการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2. ด้านสังคมและคุณภาพชีวิต

• การยกระดับองค์ความรู้และทักษะชุมชน
  • ชุมชนและเกษตรกรได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม (เช่น กระบวนการคิดเชิงออกแบบ Design Thinking, การแปรรูปอาหาร, การตลาด) รวม 50 คน
  • เกษตรกรและสมาชิกกลุ่มสามารถนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพจริงไม่น้อยกว่า 30 คน
• การสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลง (STI Changemakers): เกิด “นวัตกรชุมชน” และ “วิทยากรชุมชน” จำนวน 4 คน ที่มีความรู้ความสามารถและพร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่ชุมชนอื่น ๆ
• การพัฒนาแหล่งเรียนรู้และชุมชนต้นแบบ:
  • เกิดแหล่งเรียนรู้หมู่บ้านวิทยาศาสตร์ 1 แห่ง เพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ การสร้างงาน และสร้างอาชีพให้แก่คนในชุมชนและพื้นที่ใกล้เคียง
  • ยกระดับชุมชนสู่การเป็น“ชุมชนต้นแบบด้านการแปรรูปผลิตภัณฑ์ตลอดห่วงโซ่คุณค่า”
• การเสริมสร้างความเข้มแข็งและความสามัคคี: เพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งพาตนเองและการบริหารจัดการตนเองของชุมชน ช่วยลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความยั่งยืนในระยะยาว

3. ด้านสิ่งแวดล้อม

• การลดขยะและของเสียในกระบวนการผลิต (Zero Waste): สามารถลดของเสียและนำผลผลิตกุ้งก้ามกรามตกไซส์/ไซส์รองที่ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานเข้าสู่กระบวนการแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มได้ประมาณ 2.4 ตันต่อปี
• การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า: ส่งเสริมแนวคิดการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตามหลักขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste) ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการจัดการกุ้งตกไซส์ในระบบการเพาะเลี้ยง

ผลประโยชน์ของการเข้าร่วมโครงการ

1. ยกระดับมูลค่าผลผลิตและสร้างรายได้ ช่วยแก้ปัญหากุ้งก้ามกรามตกไซส์ราคากดต่ำ โดยนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง สร้างรายได้เสริมและมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่เกษตรกรตลอดห่วงโซ่คุณค่า พร้อมยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนอย่างยั่งยืน
2. เสริมศักยภาพชุมชนด้วยเทคโนโลยี ถ่ายทอดองค์ความรู้การแปรรูปอาหารกระบวนการคิดเชิงออกแบบ การคำนวณต้นทุน และการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ รวมถึงส่งเสริมการขอรับรองมาตรฐานความปลอดภัย (GMP/อย.) เพื่อพัฒนาทักษะและยกระดับมาตรฐานการผลิตของชุมชน
3. ขยายโอกาสทางการตลาดและเครือข่าย ช่วยสร้างแบรนด์ พัฒนาสื่อประชาสัมพันธ์ และเพิ่มช่องทางจำหน่ายทั้งออนไลน์และออฟไลน์ พร้อมเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างวิสาหกิจชุมชน ภาครัฐ ภาคการศึกษา และเอกชน เพื่อเปิดโอกาสเข้าถึงตลาดใหม่และแหล่งเงินทุน
4. สร้างชุมชนต้นแบบและใส่ใจสิ่งแวดล้อม ปั้นนวัตกรและจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ถ่ายทอดเทคโนโลยีในชุมชน ควบคู่การจัดการสิ่งแวดล้อมตามแนวคิด Zero Waste ที่ช่วยลดปริมาณขยะกุ้งไซส์รองได้ถึง 2.4 ตันต่อปี นำไปสู่การพัฒนาที่พึ่งพาตนเองได้

ภาพประกอบการดำเนินงาน  

ค่าใช้จ่ายของกิจกรรมตามแผนงานที่ดำเนินการไปแล้ว และจำนวนผู้เข้าร่วมในกิจกรรมนี้

รายงานความก้าวหน้าของกิจกรรมที่ดำเนินงานตามแผนการดำเนินงานของโครงการ

กิจกรรมที่ 1: ระดมคิดด้วยกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และทำการประเมินความเป็นไปได้วิเคราะห์ความเป็นไปได้ทางเทคโนโลยี การเงินและตลาดของแนวคิดที่ได้มาสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกุ้งไซส์รอง

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. ดำเนินการระดมสมองและรวบรวมข้อมูลปริมาณกุ้งตกไซส์ (ขนาดเล็กกว่ามาตรฐาน) ในพื้นที่ ซึ่งมีปริมาณเฉลี่ยร้อยละ 20–30 ของผลผลิตทั้งหมด
2. นำกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) มาประยุกต์ใช้เพื่อวิเคราะห์ปัญหา ความต้องการของผู้บริโภค และประเมินความเป็นไปได้ทางเทคโนโลยี การเงิน และการตลาด

ผลผลิต/ความก้าวหน้า

1. สมาชิกชุมชนและเกษตรกรจำนวน 50 คน ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้และมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการนำวัตถุดิบตกไซส์มาวางแผนเพิ่มมูลค่า
2. ได้รับชุดข้อมูลกุ้งก้ามกรามตกไซส์ของชุมชนและเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งในพื้นที่

กิจกรรมที่ 2: อบรมเชิงปฏิบัติการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากไซส์รองตามกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste)

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. ถ่ายทอดความรู้เรื่องข้อกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยอาหารและการขอรับรองมาตรฐาน เช่น GMP, อย. และ มผช.
2. ให้คำแนะนำและส่งเสริมการจัดตั้ง/ปรับปรุงโรงเรือนและสถานที่แปรรูปอาหารให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานการผลิต
3. ให้ความรู้เกี่ยวกับการออกแบบฉลากและบรรจุภัณฑ์ที่มีข้อมูลถูกต้องตามกฎหมายกำหนด

ผลผลิต/ความก้าวหน้า

1. ชุมชนและผู้ประกอบการได้รับการถ่ายทอดความรู้การเตรียมความพร้อมสถานที่ผลิตและขั้นตอนการยื่นขอรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์
2. มีแผนการยื่นขอรับรองมาตรฐาน อย. สำหรับผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่ได้รับการพัฒนาขึ้น

กิจกรรมที่ 3: การนำความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้ในการแปรรูปอาหารเพื่อสุขภาพจากข้าวปลายหัก เพื่อเพิ่มมูลค่ากับผลผลิตทางการเกษตร

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. จัดอบรมเชิงปฏิบัติการแปรรูปผลิตภัณฑ์อาหารจากกุ้งไซส์รอง โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีการแปรรูปอาหารที่เน้นแนวคิดขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste)
2. ทดสอบประสาทสัมผัส (Sensory Evaluation) และการยอมรับของผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์ใหม่ที่พัฒนาขึ้น
3. ส่งตัวอย่างผลิตภัณฑ์ตรวจวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการและความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025

ผลผลิต/ความก้าวหน้า

1. ได้รับ ผลิตภัณฑ์อาหารต้นแบบจากกุ้งไซส์รอง จำนวน 2 ผลิตภัณฑ์  ได้แก่ลูกชิ้นกุ้ง และน้ำพริกกุ้งกรอบ
2. ช่วยลดปริมาณของเสีย/ขยะจากกุ้งไซส์รองได้ประมาณ 2.4 ตันต่อปี

กิจกรรมที่ 4: การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบและการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อการขอรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ พร้อมทั้งวิเคราะห์โครงสร้างต้นทุนการผลิต

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. ออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ต้นแบบ(Packaging Prototype) ที่มีความโดดเด่น ดึงดูดผู้บริโภค และมีรายละเอียดข้อมูลครบถ้วนตามข้อกำหนดกฎหมาย
2. อบรมการวิเคราะห์โครงสร้างต้นทุนการผลิต การคำนวณจุดคุ้มทุน และการวางแผนงบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ
3. วางแนวทางการจัดทำโมเดลธุรกิจ (Business Model) และการส่งเสริมกลยุทธ์ทางการตลาดทั้งช่องทางออนไลน์และออฟไลน์

ผลผลิต/ความก้าวหน้า

1. ได้บรรจุภัณฑ์ต้นแบบ สำหรับผลิตภัณฑ์แปรรูปจำนวน 1 รายการ ลูกชิ้นกุ้ง
2. ชุมชนสามารถกำหนดโครงสร้างต้นทุน วางแผนการตั้งราคาขาย และจัดทำแผนธุรกิจได้อย่างเหมาะสม

กิจกรรมที่ 5: การติดตามประเมินผลโครงการ และถอดบทเรียน

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. ดำเนินการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรม และติดตามการนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพ
2. ประเมินผลกระทบด้านเศรษฐกิจ โดยคำนวณมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นเทียบกับงบประมาณ อัตราส่วน B/C ratio = 5.29
3. ถอดบทเรียนการพัฒนานวัตกรชุมชนและวิทยากรชุมชน (STI changemakers) เพื่อเตรียมคววามพร้อมในการพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้หมู่บ้านวิทยาศาสตร์

ผลผลิต/ความก้าวหน้า

1. สมาชิกชุมชนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีความพึงพอใจต่อการดำเนินงาน และมีผู้ผ่านการบ่มเพาะนำความรู้ไปใช้ประโยชน์จำนวน 30 คน
2. เกิดนวัตกรชุมชนและวิทยากรชุมชนจำนวน 4 คน ที่มีความสามารถในการถ่ายทอดองค์ความรู้
3. เกิดการสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ ท้องถิ่น และสถาบันการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน