รายงานความก้าวหน้าโครงการคลินิกเทคโนโลยี

โครงการ: หมู่บ้านหนอนน้อย BSF ทุ่งสมอเขาค้อ แหล่งเรียนรู้การจัดการขยะเพื่อการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน

ปัจจุบันคณะทำงานได้ดำเนินการประชุมร่วมกันเพื่อวางแผนและกำหนดทิศทางการพัฒนาพื้นที่ศูนย์การเรียนรู้ โดยได้ข้อสรุปในการจัดตั้ง “ฐานการเรียนรู้” ภายในโครงการ เพื่อรองรับทั้งการเรียนรู้เชิงปฏิบัติและการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์

1. การกำหนดฐานการเรียนรู้

ได้มีการออกแบบและกำหนดพื้นที่ฐานการเรียนรู้หลัก ได้แก่

• ฐานการเลี้ยงแมลงวันลาย (BSF) เพื่อจัดการขยะอินทรีย์
• ฐานการใช้ประโยชน์จาก BSF เช่น การนำไปใช้เป็นอาหารปลา
• พื้นที่การเลี้ยงไก่ดำเชิงอาชีพ
• ฐานการใช้ปุ๋ยจาก BSF กับพืชเศรษฐกิจ เช่น อะโวคาโด
• ฐานการประยุกต์ใช้ปุ๋ย BSF ในระบบปลูกผักไฮโดรโปนิกส์

2. การวางแผนพัฒนาและสื่อสารโครงการ

ทีมงานได้ร่วมกันวางแนวทางในการประชาสัมพันธ์โครงการ เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทั้งนักท่องเที่ยว นักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป โดยเน้นการสื่อสารจุดเด่นของโครงการในด้านการจัดการขยะอย่างยั่งยืนควบคู่กับการสร้างรายได้

3. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ

อยู่ระหว่างการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานด้านการท่องเที่ยวและสมาคมที่เกี่ยวข้อง เพื่อพัฒนาให้พื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้ (Learning Tourism) ที่ผู้เข้าร่วมสามารถเรียนรู้ ลงมือทำ และได้รับประสบการณ์ใหม่ด้านสิ่งแวดล้อม

4. แนวทางการพัฒนาในระยะถัดไป

• พัฒนาโครงสร้างฐานการเรียนรู้ให้สามารถรองรับผู้เข้าชมได้จริง
• จัดทำหลักสูตร/กิจกรรมการเรียนรู้ในแต่ละฐาน
• ทดลองนำร่องกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้
• ขยายเครือข่ายความร่วมมือทั้งภาครัฐและเอกชน

รายงานความก้าวหน้าโครงการ (ไตรมาส 3)

โครงการ: หมู่บ้านหนอนน้อย BSF ทุ่งสมอเขาค้อ แหล่งเรียนรู้การจัดการขยะเพื่อการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน

1. ผลการดำเนินงานในระยะที่ 1

ปัจจุบันคณะทำงานได้ดำเนินการประชุมร่วมกับภาคีเครือข่ายและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ "หมู่บ้านหนอนน้อย BSF ทุ่งสมอเขาค้อ" โดยมีเป้าหมายให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการขยะอินทรีย์ด้วยแมลงวันลาย (Black Soldier Fly: BSF) ควบคู่กับการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้และการสร้างอาชีพให้แก่ชุมชน

2. จากการดำเนินงานในระยะเริ่มต้น ได้มีความก้าวหน้าที่สำคัญ ดังนี้

2.1 การวางแผนและออกแบบฐานการเรียนรู้คณะทำงานได้ร่วมกันออกแบบผังพื้นที่และกำหนดฐานการเรียนรู้หลัก เพื่อให้ครอบคลุมกระบวนการจัดการขยะอินทรีย์ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงการใช้ประโยชน์ปลายน้ำ ประกอบด้วย

ฐานการเลี้ยงแมลงวันลาย (BSF) สำหรับจัดการขยะอินทรีย์

ฐานการแปรรูปและการใช้ประโยชน์จาก BSF เป็นอาหารสัตว์ เช่น อาหารปลาและสัตว์ปีก

ฐานการเลี้ยงไก่ดำเชิงอาชีพ โดยประยุกต์ใช้ผลิตภัณฑ์จาก BSF

ฐานการใช้ปุ๋ยมูลแมลง (Frass) สำหรับพืชเศรษฐกิจ เช่น อะโวคาโด

ฐานการประยุกต์ใช้ปุ๋ย BSF ในระบบปลูกผักไฮโดรโปนิกส์

การกำหนดฐานการเรียนรู้ดังกล่าวเป็นโครงสร้างหลักของศูนย์การเรียนรู้ เพื่อรองรับการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติ (Learning by Doing) และการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ (Experiential Learning)

2.2 การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของศูนย์การเรียนรู้คณะทำงานได้ดำเนินการปรับปรุงพื้นที่สำหรับใช้เป็นศูนย์เรียนรู้และโรงเรือนต้นแบบ ประกอบด้วย

2.2.1 ปรับปรุงบริเวณอาคารและพื้นที่สาธิต

2.2.2 ปรับปรุงโรงเรือนสำหรับการเลี้ยงแมลงวันลายป้องกันฝน และอากาศแปรปวน

2.2.3 เตรียมพื้นที่สาธิตการผลิตปุ๋ยอินทรีย์จาก BSF

2.2.4 จัดเตรียมแปลงสาธิตสำหรับการทดลองใช้ปุ๋ยกับพืชเศรษฐกิจ

2.2.5 จัดเตรียมพื้นที่รองรับกิจกรรมการเรียนรู้และการศึกษาดูงาน

2.3 การจัดทำสื่อการเรียนรู้และประชาสัมพันธ์ ได้ดำเนินการออกแบบและจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ของโครงการ ได้แก่

2.3.1 ป้ายประชาสัมพันธ์โครงการ

2.3.2 Roll-up สำหรับการเผยแพร่ผลงาน

2.3.3 โปสเตอร์แสดงองค์ความรู้ด้าน BSF

2.3.4 สื่อประชาสัมพันธ์สำหรับการจัดนิทรรศการ

2.3.5 สื่อแนะนำฐานการเรียนรู้ VDO

3. การดำเนินงานดังกล่าวทำให้ศูนย์การเรียนรู้มีความพร้อมสำหรับการจัดกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้ในระยะถัดไป

3.3.1 พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของฐานการเรียนรู้ให้มีความสมบูรณ์และรองรับผู้เข้าชมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3.3.2 จัดทำหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับแต่ละฐาน ทั้งในรูปแบบการอบรมระยะสั้นและกิจกรรมเชิงปฏิบัติ

3.3.3 ทดลองจัดกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ (Learning Tourism) และประเมินผลการดำเนินงาน

3.3.4 ขยายเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว

3.3.5 พัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ให้เป็นต้นแบบด้านการจัดการขยะอินทรีย์ด้วย BSF

1 กิจกรรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การประเมินรายได้และการทำบัญชี มีรายละเอียดกิจกรรมและผลการดำเนินงาน ดังนี้

                   1) รายละเอียดการดำเนินกิจกรรม

คณะทำงานได้ดำเนินการจัด กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การคัดแยกและเตรียมขยะอินทรีย์สำหรับใช้เป็นอาหารในการเลี้ยงแมลง BSF เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2569 ณ วิสาหกิจชุมชนฟอเรส ฮิลล์ ตำบลทุ่งสมอ อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ มีผู้เข้าร่วมกิจกรรมจำนวน 50 คน การจัดกิจกรรมมีวัตถุประสงค์เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาทักษะด้าน เทคโนโลยีและนวัตกรรมการจัดการขยะอินทรีย์ การเลี้ยงแมลง BSF และการแปรรูปและใช้ประโยชน์จากผลผลิต BSF โดยเน้นการฝึกปฏิบัติจริง ตั้งแต่การคัดแยกและเตรียมขยะอินทรีย์ การนำขยะมาใช้เป็นอาหารสำหรับเลี้ยง BSF ตลอดจนการใช้ประโยชน์จากผลผลิตที่ได้ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำองค์ความรู้และทักษะที่ได้รับไป ประยุกต์ใช้ในการจัดการขยะอินทรีย์และต่อยอดการใช้ประโยชน์จากผลผลิต BSF ในชุมชนและสถานประกอบการได้อย่างเหมาะสม

                   2) ผลการดำเนินกิจกรรม

การดำเนินกิจกรรมเป็นไปตามแผนงานที่กำหนด มีผู้เข้าร่วมจำนวน 50 คน ให้ความสนใจและมีส่วนร่วมในการอบรมเป็นอย่างดี โดยสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้และทักษะด้าน การคัดแยกและเตรียมขยะอินทรีย์สำหรับใช้เป็นอาหารเลี้ยงแมลงวันลาย (BSF) ผ่านการบรรยายทางวิชาการควบคู่กับการฝึกปฏิบัติจริง ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้กระบวนการจัดการขยะอินทรีย์ตั้งแต่ การรับขยะ การบันทึกข้อมูล การคัดแยกสิ่งผิดปกติ การตรวจสอบขยะที่อาจปนเปื้อนสารพิษหรือมีลักษณะและกลิ่นไม่เหมาะสม ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการเลี้ยง BSF ทำให้ผู้เข้าร่วมมีความรู้และทักษะในการเตรียมอาหารสำหรับ BSF และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการจัดการขยะอินทรีย์ในชุมชนและสถานประกอบการได้

ผลสำเร็จ: ผู้เข้าร่วมกิจกรรม 50 คน ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้และฝึกปฏิบัติจริงตามวัตถุประสงค์ของกิจกรรม บรรลุตามแผนงานที่กำหนด.

2 การพัฒนาองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากแมลง BSF มีรายละเอียดกิจกรรมและผลการดำเนินงาน ดังนี้

1) รายละเอียดการดำเนินกิจกรรม

คณะทำงานได้ดำเนินการจัด กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การจัดทำแผนธุรกิจ การประเมินรายได้ และการจัดทำบัญชีเบื้องต้น เพื่อเสริมสร้างความรู้และทักษะด้านการบริหารจัดการทางธุรกิจให้แก่ผู้เข้าร่วมกิจกรรม โดยเนื้อหาการอบรมครอบคลุมตั้งแต่การวิเคราะห์กิจกรรมและผลิตภัณฑ์ของชุมชน การประเมินรายได้และค่าใช้จ่าย การคำนวณต้นทุนและกำไร ตลอดจนการจัดทำบัญชีรายรับ–รายจ่ายเบื้องต้น. โดยผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ผ่านการบรรยายและการฝึกปฏิบัติ โดยนำข้อมูลจากการดำเนินงานจริงของกลุ่มมาใช้ประกอบการวิเคราะห์ เพื่อให้สามารถประเมิน รายได้ ต้นทุน ค่าใช้จ่าย และผลตอบแทนจากกิจกรรม BSF ได้อย่างเป็นระบบ รวมทั้งสามารถนำข้อมูลทางการเงินไปใช้ประกอบการจัดทำแผนธุรกิจและวางแผนการดำเนินงานของกลุ่มในอนาคต

                   2) ผลการดำเนินกิจกรรม

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้รับองค์ความรู้และทักษะด้าน การจัดทำแผนธุรกิจ การประเมินรายได้ การคำนวณต้นทุนและกำไร และการจัดทำบัญชีเบื้องต้น สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินของกิจกรรม BSF เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจและวางแผนการดำเนินงานได้อย่างเหมาะสม

ผู้เข้าร่วมมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการบริหารจัดการด้านรายได้และต้นทุน สามารถจัดทำข้อมูลรายรับ–รายจ่ายเบื้องต้น และนำข้อมูลไปใช้ในการวางแผนธุรกิจของชุมชนได้ บรรลุตามวัตถุประสงค์ของกิจกรรม

นอกจากนี้ จากการอบรมและการวิเคราะห์ปัญหาการดำเนินงาน ได้มีการพัฒนา แผนธุรกิจรูปแบบ Buy-back Model เพื่อรับซื้อผลผลิต BSF จากผู้เลี้ยงในเครือข่ายมาใช้ประโยชน์ในพื้นที่ โดยเฉพาะด้าน ปศุสัตว์และการเกษตรของวิสาหกิจชุมชนฟอเรสต์ฮิลล์ เพื่อแก้ไขปัญหาปริมาณผลผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการ และรองรับความต้องการไข่และผลผลิต BSF ที่เพิ่มขึ้นจากการขยายตัวของผู้เลี้ยงและผู้ใช้ประโยชน์ในตลาด ในระยะดำเนินการ มีการนำ ระบบการเลี้ยง BSF จำนวน 5 ระบบ ไปทดลองใช้ใน 5 เครือข่ายนำร่อง เพื่อทดสอบการเลี้ยง การใช้ประโยชน์จากผลผลิต และการดำเนินงานตาม Buy-back Model โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างรายได้ให้แก่ผู้เลี้ยงในเครือข่าย พร้อมทั้งสร้างระบบการผลิตและจัดหาผลผลิต BSF ให้มีความต่อเนื่องและเพียงพอต่อความต้องการในพื้นที่ผลสำเร็จของกิจกรรม: เกิด Buy-back Model 1 รูปแบบ และนำระบบไปทดลองดำเนินงานใน 5 เครือข่าย เป็นกลไกเชื่อมโยง ผู้เลี้ยง  การรับซื้อผลผลิต  การใช้ประโยชน์ด้านปศุสัตว์และการเกษตร  การสร้างรายได้ในชุมชน.

2.3 การประเมินผลการดำเนินกิจกรรมของโครงการ

โครงการหมู่บ้านหนอนน้อย BSF ทุ่งสมอเขาค้อแหล่งเรียนรู้การจัดการขยะเพื่อการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนมีการจัดกิจกรรมทั้งหมด 3 กิจกรรม ประกอบด้วย

1) การพัฒนาศูนย์การท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้ในรูปแบบศูนย์การเรียนรู้จาก BSF ครบวงจร

2) การพัฒนาองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากแมลง BSF

3) กิจกรรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การประเมินรายได้และการทำบัญชี

ขณะนี้โครงการได้ดำเนินการเสร็จสิ้นแล้ว ซึ่งทุกโครงการได้จัดให้มีการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมโครงการต่อกิจกรรมอบรมต่าง ๆ ที่จัดขึ้น ตลอดจนสะท้อนความคิดเห็นเกี่ยวกับประสิทธิภาพของการดำเนินงาน ประโยชน์ที่ได้รับ และความเหมาะสมของกระบวนการให้บริการ เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบในการพัฒนาและปรับปรุงโครงการให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นในอนาคต

          จากการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมโครงการ จำนวน 50 คน ครอบคลุม 3 ด้าน ได้แก่ ด้านความพึงพอใจต่อโครงการ ด้านประโยชน์ ความรู้ และการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ และด้านกระบวนการให้บริการ พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการมีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด สะท้อนให้เห็นว่าโครงการสามารถตอบสนองความต้องการของผู้เข้าร่วมได้ทั้งในด้านเนื้อหา การถ่ายทอดความรู้ การให้บริการ และการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์

เมื่อพิจารณาผลการประเมิน พบว่า ประเด็นที่มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง ได้แก่ การเห็นว่าโครงการควรมีการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง การได้รับองค์ความรู้เพิ่มขึ้น การให้บริการของเจ้าหน้าที่ และความชัดเจนในการถ่ายทอดความรู้ของวิทยากร แสดงให้เห็นว่าผู้เข้าร่วมไม่ได้เพียงได้รับความรู้จากกิจกรรมเท่านั้น แต่ยังเห็นถึงประโยชน์และความสำคัญของการนำองค์ความรู้ไปใช้ต่อหลังเสร็จ