หมู่บ้านข้าวแคบอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม

ชุมชนยางกะไดใต้ ต.ศรีพนมมาศ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์

หน่วยงานรับผิดชอบ : มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์
สถานะหมู่บ้าน : อยู่รอด

เรื่องเล่าความสำเร็จ...

ปีงประมาณงบขอ|ได้รับ|ใช้|คงเหลือข้อเสนอโครงการรายงานฉบับสมบูรณ์
2556196,400|196,400|65,000|131,4002013610924111.pdf20144242022541.pdf
รายงานผลการดำเนินงาน
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 1 [IG=777]   วันที่รายงาน  [30/9/2556]
กิจกรรมที่ดำเนินการและผลการดำเนินงาน (ระหว่างเดือนมิถุนายน – กันยายน 2556) มีดังนี้
- คณะทำงานได้สำรวจข้อมูลสภาพบริบทชุมชน และข้อมูลปริมาณการใช้ก๊าซ LPG ในชุมชนยางกะไดใต้ จำนวน 20 ครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการ พบว่า ครอบครัวมีสมาชิก 4-6 คน ใช้ก๊าซ LPG ในการหุงต้มอาหาร เฉลี่ย 1 ถังต่อเดือน มีปริมาณขยะอินทรีย์ประมาณ 40-50 % ของปริมาณขยะทั้งหมด ขยะอินทรีย์ที่พบส่วนใหญ่เป็นเศษอาหารและน้ำหมักจากกระบวนการผลิตแป้งข้าวแคบ
- คณะผู้วิจัยฯ ได้จัดประชุมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับโครงการฯกับกลุ่มผู้ผลิตข้าวแคบ ชุมชนยางกะไดใต้ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการนำขยะอินทรีย์มาใช้ประโยชน์โดยผลิตเป็นก๊าซชีวภาพ จำนวน 1 ครั้ง เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2556 มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 27 คน
- คณะผู้วิจัยได้พาแกนนำผู้ผลิตข้าวแคบ ชุมชนยางกะไดใต้ จำนวน 15 คน เข้าศึกษาดูงานการผลิตก๊าซชีวภาพแบบถุงพลาสติก ที่บ้านห้วยบง หมู่ 7 ต.ป่าเซ่า อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ เมื่อวันที่ 1 เดือน พฤษภาคม 2556 ให้แกนนำที่เข้าศึกษาดูงานได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้ผลิตก๊าซชีวภาพบ้านห้วยบง เกี่ยวกับการผลิตก๊าซชีวภาพจากขี้วัว ข้อดี ข้อเสีย และการดูแลรักษา
- คณะผู้วิจัยได้พาแกนนำผู้ผลิตข้าวแคบ จำนวน 15 คน เจ้าหน้าที่และผู้บริหารจากเทศบาลตำบลศรีพนมมาศ จำนวน 4 คน เข้าศึกษาดูงานที่บ้านบ่อแฮ้ว หมู่ที่ 5 ต.บ่อแฮ้ว อ.เมืองลำปาง จ.ลำปาง เพื่อศึกษาดูงานระบบการผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหาร แบบถังหมัก 1000 ลิตร และแบบสุ่มไก่ และจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้การผลิตก๊าซชีวภาพรูปแบบต่าง ๆ ร่วมกับทีมวิทยากรบ้านบ่อแฮ้ว ผู้ร่วมเวทีได้เลือกรูปแบบการผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหารที่จะทดลองผลิตที่ชุมชนยางกะไดใต้ เทศบาลตำบลศรีพนมมาศ จำนวน 2 รูปแบบ ได้แก่ แบบถังหมัก 1000 ลิตร และแบบสุ่มไก่ เนื่องจากใช้พื้นที่ไม่มาก เหมาะกับบริบทของชุมชนยางกะไดใต้
- จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ “การผลิตก๊าซชีวภาพจากน้ำเสียจากการผลิตข้าวแคบและเศษอาหารจากครัวเรือนเพื่อใช้เป็นพลังงานทดแทน” ระหว่างวันที่ 20-21 กรกฎาคม 2556 ให้กับชุมชนยางกะไดใต้ และตัวแทนเจ้าหน้าที่จากสำนักงานเทศบาลตำบลศรีพนมมาศ อ.ลับแล
จ.อุตรดิตถ์ มีผู้เข้าร่วมอบรม 40 คน ในกิจกรรมการอบรมได้ทดลองสร้างบ่อก๊าซชีวภาพต้นแบบแบบถัง 1000 ลิตร จำนวน 3 ชุด สำหรับให้ชุมชนได้เรียนรู้กระบวนการผลิตก๊าซชีวภาพที่ชุมชนสามารถดำเนินการได้
ค่าใช้จ่าย : 65,000
จำนวนผู้รับบริการ : 40
ปัญหาอุปสรรค : ช่วงเวลาดำเนินงานโครงการฯ ตรงกับฤดูทำนาและเกี่ยวเกี่ยวผลผลิตลางสาด/ลองกอง ซึ่งเป็นอาชีพหลักของผู้เข้าร่วมโครงการ ทำให้การทำกิจกรรมไม่เป็นไปตามแผน
แนวทางแก้ไข : ปรับกิจกรรมให้เหมาะสมกับระยะเวลาที่ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถเข้าร่วมกิจกรรมได้
ไฟล์แนบกิจกรรม : 20139301117301.pdf
2557187,000|200,000|200,000|ใช้หมด20144301530371.pdf2016161138251.pdf
รายงานผลการดำเนินงาน
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 1 [IG=980]   วันที่รายงาน  [5/7/2557]
1.ศึกษารูปแบบและพัฒนาการผลิตก๊าซชีวภาพสำหรับการผลิตข้าวแคบ ทดแทนการใช้ก๊าซ LPG ร่วมกับชุมชน
คณะทำงานและนักวิจัยชุมชน (เจ้าของบ่อก๊าซชีวภาพ) ได้ร่วมกันศึกษาประสิทธิภาพของระบบก๊าซชีวภาพต้นแบบ แบบถังพลาสติก (ถังเบาท์) 1000 ลิตร และแบบสุ่มไก่ (Fixed dome) และเรียนรู้กระบวนการจัดการให้เกิดก๊าซชีวภาพให้ได้ปริมาณสูงสุดในสภาวะแวดล้อมจริงตามบริบทของชุมชนยางกะไดใต้ และได้ร่วมกันถอดบทเรียน เปรียบเทียบข้อดี ข้อจำกัด ของระบบผลิตก๊าซชีวภาพทั้ง 2 ระบบ ได้ข้อมูลโดยสรุปดังนี้

ระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบถังพลาสติก (ถังเบาท์) 1000 ลิตร
-ปริมาณก๊าซชีวภาพที่ผลิตได้สูงสุด 900 ลิตร
-ปริมาณก๊าซมีเทน 57-61 เปอร์เซ็นต์
-ปริมาณสารอินทรีย์สูงสุดที่เติมต่อครั้ง 28 กิโลกรัม
-ต้นทุนค่าวัสดุ (ไม่รวมค่าแรง) 8,000 บาท
-การใช้งาน สามารถหุงต้มอาหารในครัวเรือน2-3 ชั่วโมงต่อเนื่อง
-จุดคุ้มทุน 15.4 เดือน (คำนวณจากข้อมูลการใช้ก๊าซชีวภาพทดแทนก๊าซ LPG หุงต้มอาหาร บ้านคุณกัญญาวีร์ วันสุข สามารถทดแทนก๊าซ LPG 1.3 ถังต่อเดือน ราคาก๊าซ LPG 390 บาทต่อถัง)

ระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบสุ่มได่ (Fixed dome) 2000 ลิตร
-ปริมาณก๊าซชีวภาพที่ผลิตได้สูงสุด 1,600 ลิตร
-ปริมาณก๊าซมีเทน 58-60 เปอร์เซ็นต์
-ปริมาณสารอินทรีย์สูงสุดที่เติมต่อครั้ง 57 กิโลกรัม
-ต้นทุนค่าวัสดุ (ไม่รวมค่าแรง) 17,000 บาท
-การใช้งาน สามารถหุงต้มอาหารในครัวเรือน มากกว่า 3 ชั่วโมงต่อเนื่อง
-จุดคุ้มทุน 7.3 เดือน (คำนวณจากข้อมูลการใช้ก๊าซชีวภาพทดแทนก๊าซ LPG ในกระบวนการผลิตข้าวแคบ สามารถทดแทนก๊าซ LPG 6 ถังต่อเดือน ราคาก๊าซ LPG 390 บาทต่อถัง)

ข้อดีของระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบถังพลาสติก 1000 ลิตร คือ มีราคาถูกกว่าแบบสุ่มไก่ ใช้พื้นที่น้อย ติดตั้งง่าย สามารถเคลื่อนย้ายได้ แต่มีข้อจำกัดคือ ปริมาณก๊าซที่ผลิตได้น้อยกว่าแบบสุ่มไก่ บริเวณที่เติมเศษอาหารอยู่สูงทำให้เติมเศษอาหารไม่สะดวก มีปริมาณก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟล์ (H2S) ค่อนข้างสูง ต้องใช้ชุดกำจัดก๊าซไฮโดรเจนซับไฟล์ต่อเชื่อมระบบ รวมถึงระบบนี้มีขนาดเล็ก ทำให้เกิดปัญหาได้ง่าย ต้องใส่ใจดูแลมากกว่าแบบสุ่มไก่
ข้อดีของระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบสุ่มไก่ คือ สามารถผลิตก๊าซชีวภาพได้มากกว่าแบบถังพลาสติก เนื่องจากระบบมีขนาดใหญ่ ทำให้การจัดการง่าย ไม่ยุ่งยาก แต่ระบบนี้มีราคาแพงกว่าแบบถังพลาสติก ใช้พื้นที่มากว่า และบ่อหมักไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้

2.ประชุมถอดบทเรียนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อสรุปหารูปแบบที่เหมาะสม
เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2557 คณะทำงานได้จัดเวทีถอดบทเรียนเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้และหารูปแบบระบบผลิตก๊าซชีวภาพที่เหมาะสมสำหรับชุมชนยางกะไดใต้ ณ บ้านเลขที่ 103/1 ชุมชนยางกะไดใต้ ต.ศรีพนมมาศ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ มีผู้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั้งหมด 20 คน ประกอบด้วย แกนนำชุมชน เจ้าของบ่อก๊าซชีวภาพ และผู้ที่สนใจ ผู้อำนวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลตำบลศรีพนมมาศ และผู้อำนวยกองสวัสดิการและสังคม เทศบาลตำบลศรีพนมมาศ จากการประชุมถอดบทเรียน พบว่าคนในชุมชนพึงพอใจระบบผลิตก๊าซชีวภาพทั้งสองรูปแบบ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการใช้ก๊าซชีวภาพ ปริมาณความต้องการก๊าซชีวภาพ ปริมาณวัตถุดิบ เวลาว่างและบุคลิกลักษณะของผู้ดูแลระบบ โดยระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบถังพลาสติก 1000 ลิตร เหมาะกับครัวเรือนที่ต้องการใช้ก๊าซชีวภาพหุงต้มอาหารในครัวเรือน 3 มื้อ ๆ ละ 2-3 เมนู มีปริมาณเศษอาหารเฉลี่ย 3 กิโลกรัมต่อวัน ผู้ดูแลระบบมีเวลา ใส่ใจและเข้าใจระบบการผลิตก๊าซชีวภาพ ส่วนระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบสุ่มไก่ เหมาะสำหรับครัวเรือนที่มีความต้องการใช้ก๊าซชีวภาพปริมาณมากกว่าการหุงต้มอาหาร เช่น ต้องการใช้ก๊าซชีวภาพในการลดต้นทุนการผลิตข้าวแคบ ประกอบอาหารตามสั่งหรือทำอาหารขาย เป็นต้น เหมาะกับครัวเรือนที่มีเศษอาหาร และหรือ มีน้ำแป้งข้าวแคบ ไม่ต่ำกว่า 10 กิโลกรัมต่อวัน และผู้ดูแลระบบต้องเข้าใจระบบการผลิตก๊าซชีวภาพ

3. กำลังดำเนินการพัฒนาห้องอบข้าวแคบโดยใช้ความร้อนจากก๊าซชีวภาพร่วมกับพลังงานทางเลือกอื่น
ค่าใช้จ่าย : 5,000
จำนวนผู้รับบริการ : 20
ปัญหาอุปสรรค : บางครั้งระบบผลิตก๊าซชีวภาพมีปัญหา ไม่เกิดก๊าซมีเทน เนื่องจากสภาวะในถังหมักไม่เหมาะสม มีจุดที่รั่วซึมตรงรอยเชื่อม เป็นต้น
แนวทางแก้ไข : เจ้าของบ่อก๊าซและช่างชุมชนพยายามแก้ไขและเรียนรู้ระบบ รวมถึงคณะทำงานได้เข้าติดตามในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง และได้จัดให้มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทุกเดือน
ไฟล์แนบกิจกรรม :
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 2 [IG=1105]   วันที่รายงาน  [30/9/2557]
1.คณะทำงานและแกนนำชุมชนได้จัดอบรมการตรวจสอบความเป็นกรดในถังหมักก๊าซชีวภาพด้วยกระดาษลิตมัส การลดความเป็นกรดในถังหมักก๊าซชีวภาพ และกระบวนการจัดการเพื่อให้ชุมชนสามารถผลิตก๊าซชีวภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. จัดประชุมคณะทำงานและแกนนำชุมชน หาแนวทางการออกแบบและสร้างห้องอบแห้ง และโรงเรือนผลิตข้าวแคบของกลุ่ม
3. คณะทำงานออกแบบห้องอบข้าวแคบแบบประหยัดพลังงานที่ใช้พลังงานทางเลือกร่วมกับทีมงานจากพลังงานจังหวัดอุตรดิตถ์
4.กำลังอยู่ในขั้นตอนวิเคราะห์และเลือกรูปแบบห้องอบแห้งที่เหมาะสมร่วมกับช่างชุมชนและผู้ผลิตข้าวแคบ
ค่าใช้จ่าย : 195,000
จำนวนผู้รับบริการ : 40
ปัญหาอุปสรรค : การดำเนินงานล่าช้า ไม่เป็นไปตามแผน เนื่องจาก ช่างชุมชนและผู้ผลิตข้าวแคบ มีภาระกิจหลายอย่าง ประกอบกับต้องทำนาและเก็บเกี่ยวผลผลิตลองกอง ลางสาด ทำให้มีเวลาว่างไม่ตรงกัน
แนวทางแก้ไข : ขอขยายระยะเวลาดำเนินงานโครงการจนถึงเดือนมีนาคม 2558
ไฟล์แนบกิจกรรม :
2558250,000|200,000|160,000|40,000
รายงานผลการดำเนินงาน
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 1 [IG=1336]   วันที่รายงาน  [16/7/2558]
ไตรมาส 3
- พัฒนาฐานเรียนรู้การผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหารและน้ำเสียจากกระบวนนการหมักแป้งข้าวแคบ ทั้งหมด 6 ครัวเรือน
- พัฒนาวิทยากรท้องถิ่นเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ :
1.วิธีการผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหารจากครัวเรือนและน้ำเสียจากกระบวนการหมักแป้งข้าวแคบ
2.การสร้างระบบผลิตก๊าซชีวภาพแบบถังหมักพลาสติก และแบบ fixed dome
ค่าใช้จ่าย : 50,000
จำนวนผู้รับบริการ : 30
ปัญหาอุปสรรค : -ในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน เป็นช่วงฤดูกาลเก็บเกี่ยวผลผลิตทุเรียนซึ่งเป็นอาชีพหลักของคนในชุมชน ทำให้สมาชิกบางส่วนไม่สามารถมาร่วมเรียนรู้ได้
-แกนนำชุมชนรับงานหลายหน้าที่ (จิตอาสา) ทำให้มีเวลาไม่ตรงกัน ทำให้งานโครงการฯล่าช้า ไม่เป้นไปตามแผน
แนวทางแก้ไข : ร่วมกันวางแผน บริหารจัดการกิจกรรมแบบบูรณาการ โดยรวมกิจกรรมบางอย่างเข้าด้วยและบางครั้งนัดหมายการทำกิจกรรมในช่วงกลางคืน
ไฟล์แนบกิจกรรม :
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 2 [IG=1409]   วันที่รายงาน  [29/9/2558]


  • พัฒนาฐานเรียนรู้การผลิตข้าวแคบต้นแบบให้ได้มาตรฐาน และเหมาะสมกับบริบทพื้นที่ โดยมีทีมงานจากกลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุตรดิตถ์เป็นที่ปรึกษาตั้งแต่การออกแบบผังโรงเรือนและสุขลักษณะการผลิต ได้ดำเนินการสร้างโรงเรือนผลิตข้าวแคบของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตข้าวแคบชุมชนยางกะไดใต้ เพื่อดำเนินการขอมาตรฐาน (หมายเลขสารบบ อย. และ มผช.) และพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้การผลิตข้าวแคบครบวงจรขณะนี้การก่อสร้างสำเร็จแล้วประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์


  • จัดอบรมให้ความรู้เรื่อง “จะผลิตอาหารอย่างไรให้ปลอดภัยต่อผู้บริโภค” ให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตข้าวแคบชุมชนยางกะไดใต้และผู้ผลิตข้าวแคบตำบลศรีพนมมาศที่สนใจ เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2558 โดยมีผู้เชี่ยวชาญจากศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ คุณชายกร  สินธุสัย เป็นวิทยากร ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนกระบวนการแปรรูปอาหารให้ปลอดภัย การเขียนแผนภูมิแสดงขั้นตอนการผลิต การวิเคราะห์ขั้นตอน/ลำดับการผลิต และการเขียนแผนปรับปรุง  รวมถึงข้อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง  มีผู้เข้าร่วมอบรมจำนวน 50 คน


  • จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ “การเป็นวิทยากรท้องถิ่นประจำฐานเรียนรู้” ให้กับแกนนำกลุ่มผู้ผลิตข้าวแคบชุมชนยางกะไดใต้ จำนวน 10 คน วันที่ 5 กันยายน 2558  โดยให้เรียนรู้เกี่ยวกับเทคนิคการนำเสนอข้อมูลบริบทหมู่บ้าน วัฒนธรรมประเพณี วิถีชีวิต ของหมู่บ้าน เชื่อมกับข้อมูลฐานเรียนรู้การผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหารและน้ำแป้งข้าวแคบ และฐานเรียนรู้การผลิตข้าวแคบตามมาตรฐาน รวมถึงการวางแผนบริหารจัดการ การจัดเส้นทางให้ความรู้เมื่อมีผู้มาศึกษาดูงานที่ชุมชนยางกะไดใต้ และมีกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การดำเนินงานของกลุ่มทุกเดือน



หมายเหตุ:  ผู้รับผิดชอบโครงการได้ขอขยายเวลาดำเนินงานถึงวันที่ 30 ธันวาคม 2558 เนื่องจากต้องดำเนินการก่อสร้างโรงเรือนส่วนที่เหลือ และดำเนินการขอหมายเลข

สารบบอาหาร (อย.) และมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.)


ค่าใช้จ่าย : 110,000
จำนวนผู้รับบริการ : 60
ปัญหาอุปสรรค : อยู่ในช่วงฤดูฝนทำให้การก่อสร้างโรงเรือนผลิตข้าวแคบไม่ต่อเนื่อง
แนวทางแก้ไข : -
ไฟล์แนบกิจกรรม :

ส่งข้อความถึง ผู้รับผิดชอบโครงการ

ข้อความ

 

Template by OS Templates