หมู่บ้านผักและสมุนไพรอินทรีย์

ชุมชนหมู่บ้านแม่โป่ง ต.วังใต้ อ.วังเหนือ และเครือข่ายอีก 2 พื้นที่ คือ หมู่ 2 และ 4 ต.วังแก้ว อ.วังเหนือ จ.ลำปาง

หน่วยงานรับผิดชอบ : สถาบันวิจัยเทคโนโลยีเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
สถานะหมู่บ้าน : เข้มแข็งเติบโต

เรื่องเล่าความสำเร็จ...

ปีงประมาณงบขอ|ได้รับ|ใช้|คงเหลือข้อเสนอโครงการรายงานฉบับสมบูรณ์
2553510,000|170,000||170,00020132131545331.pdf201436155371.pdf
รายงานผลการดำเนินงาน
2554|160,000||160,00020132131545421.pdf2014351111111.pdf
รายงานผลการดำเนินงาน
2555190,000|180,000|180,000|ใช้หมด20125171031211.pdf2014351111351.pdf
รายงานผลการดำเนินงาน
รายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 1 [IG=457]   วันที่รายงาน  [9/11/2555]
5.1 ชื่อกิจกรรม หมู่บ้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี : หมู่บ้านผักสมุนไพรอินทรีย์ บ้านแม่โป่ง

5.2 วิธีการดำเนินการ
1. ประสานงานกลุ่มและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการทบทวนความต้องการ ได้ประชุมสรุปผลการดำเนินงานที่ผ่านมา และกำหนดวิธีการดำเนินงานในปีต่อไป ในวันที่ 27 ธันวาคม 2554 ณ ศูนย์มีชัย อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย มีสมาชิกเข้าร่วม จำนวน 20 คน

2. การให้คำปรึกษาและตรวจเยี่ยมสมาชิกผู้ปลูกผักอินทรีย์และผักปลอดสารในพื้นที่ทั้ง 5 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านแม่โป่ง บ้านวังโป่ง ต.วังใต้ บ้านค่ายวัง บ้านฮ่าง และบ้านฮ่างวังแก้ว ต.วังแก้ว อ.วังเหนือ
- การจัดการระบบการผลิตผักอินทรีย์อย่างต่อเนื่อง
- การผลิตสารชีวภัณฑ์และน้ำส้มควันไม้
- การจัดการตลาดผักอินทรีย์ในท้องถิ่น
- การบรรจุ ผลิตภัณฑ์ผักสมุนไพรอินทรีย์
- การผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์แบบลูกผสมเปิด
- การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าในการป้องกันกำจัดโรคพืช
- การใช้เชื้อราบิวเวอเรียและเชื้อราเมตาไรเซี่ยมในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืช
- การเก็บตัวอย่างดินที่ถูกต้องเพื่อนำส่งวิเคราะห์ที่ มหาวิทยาลัยสุรนารีและการจัดการธาตุอาหารในพื้นที่ตามผลการวิเคราะห์ดิน

3. การศึกษาดูงานและการประชาสัมพันธ์กลุ่มปลูกผักอินทรีย์
3.1 ดูงานการผลิตเชื้อชีวภัณฑ์ป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูพืช ที่สถาบันวิจัยเทคโนโลยีเกษตร จำนวน 18 คน ในวันที่ 11 พฤษภาคม 2555
3.2 ดูงานด้านการจัดการระบบการผลิตผักและการตลาด ที่ MCC และสวนประกาศิต จ.เชียงใหม่ จำนวน 20 คน ในวันที่ 28 ธันวาคม 2554
3.3 ด้านการจัดการร้าน การบรรจุผัก และการจำหน่าย ที่ร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์อินทรีย์“เอเดน”, ตลาดผักปลอดสารที่โรงพยาบาลศูนย์ลำปาง จ.ลำปาง จำนวน 9 คน ในวันที่ 10 มกราคม 2555
3.4 การเข้าร่วมเป็นวิทยากรและแสดงผลิตภัณฑ์ในงานมหกรรมอาหารปลอดภัยจังหวัดเชียงใหม่ ที่ JJ market หลังตลาดคำเที่ยง จังหวัดเชียงใหม่ ในวันที่ 20-27 ตุลาคม 2555
3.5 การประชาสัมพันธ์ผักอินทรีย์ ที่ศูนย์มีชัย เวียงป่าเป้า เดือน กุมภาพันธ์ 2555 สัปดาห์ละ 1 วัน

5.3 ผลการดำเนินการ
1. จากการทดสอบการผลิตผักในระบบเกษตรอินทรีย์และทดลองความต้องการของตลาดในท้องถิ่น พบว่า สมาชิกสามารถผลิตผักอินทรีย์ต่างๆ กว่า 20 ชนิดได้ และตลาดท้องถิ่นมีความสนใจที่จะบริโภคผักอินทรีย์ ทั้งกลุ่มข้าราชการ ผู้มีฐานะทางเศรษฐกิจดี และผู้บริโภคทั่วไป แต่ยังนิยมบริโภคผักพื้นบ้านและผักพื้นฐาน เช่น คะน้า กวางตุ้ง ผักกาดขาว ถั่วฝักยาว พริก มะเขือเปราะ ผักบุ้ง เป็นต้น ส่วนผักที่สามารถผลิตได้ดีและมีราคาสูง เช่น ดอกไม้จีนชาววัง แครอท หัวบีท ผักสลัดต่างๆ กวางตุ้งฮ่องเต้ ผักโขม ไม่สามารถจำหน่ายได้ในท้องถิ่น ซึ่งสามารถจัดแบ่งชนิดของผักที่นิยมบริโภคในตลาดต่างๆ ได้ดังนี้
1.1 ผักสำหรับตลาดท้องถิ่น ประกอบด้วย ผักกาดจ้อน ผักกาดเจ้าหม่อม คะน้า ถั่วฝักยาว พริก มะเขือเปราะ ผักบุ้ง ต้นหอม ผักชี แตงกวา มะระจีน
1.2 ผักสำหรับตลาดในจังหวัด
- ผักทั่วไป ประกอบด้วย คะน้า คะน้ายอดฮ่องกง ผักกาดขาว ผักกาดขาวปลี ผักสลัดใบแดง ผักสลัดคอส ผักสลัดแก้ว ผักสลัดโอ๊คเขียว-แดง หัวผักกาด ต้นหอม ผักชี ขึ้นฉ่าย กะเพรา โหระพา แมงลัก ฟักทอง ยอดฟักทอง ฟักทองอ่อน ฟักหม่น ฟักหอม ตำลึง มะเขือเปราะ มะเขือยาว พริกหยวก พริกหนุ่ม พริกขี้หนูสวน พริกเขียว มะระจีน ขึ้นฉ่าย ตั้งโอ๋ ถั่วพู ถั่วพูยักษ์ มะเขือพวง กุยช่าย กุยช่ายขาว แตงกวา แตงร้าน
- ผักเพื่อสุขภาพ ประกอบด้วย แครอท บีท ผักโขมใบแดง ผักโขมใบชาม ผักโขมก้านขาว ผักน้ำ(water cress) ดอกไม้จีน มะเขือยาวสีม่วง กวางตุ้งก้านแดง บร็อคโคลี่ มะเขือเทศ กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก กวางตุ้งฮ่องเต้ มะระขี้นก ขึ้นฉ่าย
- ผักพื้นบ้านเพื่อสุขภาพ ประกอบด้วย ผักเชียงดา ผักฮ้วนหมู ผักกูด ผักปลังม่วง ผักปลังพวง ผักคาวตอง ผักเสี้ยว ผักแปม ชะอม กระเจี๊ยบเขียว ตุน กระเทียม หอมแดง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด มิ้นต์ ดอกแค ดอกอัญชัญ ดอกสลิด ดอกนางแลว ดอกนางลาว ดอกต่อม มะอึก ฟักข้าว ผักชีลาว
- ผักพิเศษสำหรับตลาดเฉพาะ ประกอบด้วย ซูกินี่ ปวยเล้ง ถั่วลันเตา ถั่วลันเตาหวาน ถั่วแขก พาร์สเลย์ โรสแมรี่ ออริกาโน

ตัวอย่างการจัดระบบการปลูกผักในแปลงรวม เพื่อให้มีผักที่หลากหลาย และต่อเนื่อง ซึ่งเป็นพื้นที่ของบริษัทลานนา ออแกนิคฟาร์ม หมู่ 4 ต.วังใต้ อ.วังเหนือ จ.ลำปาง ระหว่างเดือน กรกฎาคม ถึง ธันวาคม 2555

ชนิดผักที่จะผลิต ผลผลิตต่อสัปดาห์ (กก.) ขนาด/พื้นที่ในการปลูก วิธีการเตรียมกล้า ลักษณะการปลูก
1.ซูกินี่ 20 กก. 100 ต้น (5 แปลง) เพาะในถาดหลุม ครั้งละ 3 ถาด ปลูกครั้งเดียว
2.ถั่วแขก 20 กก. สัปดาห์ละ100 ต้น
(ในที่ว่างหัวแปลง และที่ๆเหมาะ) ขุดหลุมปลูก ปลูกทุกสัปดาห์
3.มะเขือเทศเชอรี่ 30 กก. 40 ต้น (4 แปลง) เพาะในถาดหลุม 1 ถาด ปลูกครั้งเดียว
4.ฟักทองญี่ปุ่น 50 กก. เดือนละ 20 ต้น
(ในที่ว่างหัวแปลง และที่ๆเหมาะ) เพาะในถาดหลุม ครั้งละ 1 ถาด ปลูกทุกสัปดาห์
5.เบบี้แครอท 20 กก. สัปดาห์ละ 5 แปลง หยอดเมล็ดในแปลง ปลูกทุกสัปดาห์
6.สลัดคอส 15 กก. 300 ต้น (3 แปลง) เพาะในถาดหลุม 3 ถาด ปลูกครั้งเดียว
7.สลัดใบแดง
(เรดเรปิด) 15 กก. 300 ต้น (3 แปลง) เพาะในถาดหลุม 3 ถาด ปลูกครั้งเดียว
8.สลัดกุหลาบ 15 กก. 300 ต้น (3 แปลง) เพาะในถาดหลุม 3 ถาด ปลูกครั้งเดียว
9.คึ่นช่าย 20 กก. 200 ต้น (3 แปลง) เพาะในถาดหลุม 2 ถาด ปลูกครั้งเดียว
10.ผักกาดหอม 30 กก. สัปดาห์ละ 600 ต้น (6 แปลง) เพาะในถาดหลุม 6 ถาด ปลูกครั้งเดียว
11.มะเขือม่วง 30 กก. 40 ต้น (4 แปลง) เพาะในถาดหลุม 1 ถาด ปลูกครั้งเดียว
12.ดอกไม้จีน 15 กก.ต่อวัน เดือนละ 100 ต้น (10 แปลง) เพาะในถาดหลุม ครั้งละ 1 ถาด ปลูกทุกสัปดาห์
13.ผักกูด 2 กก. ปลูก 50 ต้น ปลูกด้วยเหง้า ปลูกครั้งเดียว
14.ผักน้ำ เขียว/แดง 20 กก. ปลูกในที่ว่าง ร่มรำไร แยกต้นปลูก ปลูกทุกสัปดาห์
15.กระเจี๊ยบแดง ปลูกเดือนละ 100 ต้น ตั้งแต่เดือน มิถุนายน หยอดหลุม ปลูกครั้งเดียว
16.ฝ้ายพื้นเมือง ปลูก 2 ไร่ เพาะเมล็ด ปลูกครั้งเดียว
17.มันเหลืองมาเลย์ ปลูก ครึ่งไร่ กิ่ง ปลูกครั้งเดียว
18.กระชาย ปลูก 50 กอ เหง้า ปลูกครั้งเดียว
19.เตยหอม ปลูก 100 กอ เหง้า ปลูกครั้งเดียว
20.ตะไคร้ ปลูก 20 กอ ต้น ปลูกครั้งเดียว
21.ขมิ้นชัน ปลูก 0.5 ไร่ เหง้า ปลูกครั้งเดียว
22.ไพล ปลูก 1 ไร่ เหง้า ปลูกครั้งเดียว
23.กระเทียม ปลูก 30 แปลง หัว ปลูกครั้งเดียว
24.ต้นหอม(หอมแบ่ง) ปลูกเดือนละ 3 แปลง หัว ปลูกทุกเดือน
25.กะหล่ำปลี ปลูก 5 แปลง เพาะเมล็ด ปลูกครั้งเดียว
26.หัวผักกาดแดง ปลูก 5 แปลง หยอดเมล็ดในแปลง ปลูกครั้งเดียว
27.หัวผักกาด ปลูก 5 แปลง หยอดเมล็ดในแปลง ปลูกครั้งเดียว
28.หอมญี่ปุ่น ปลูก 5 แปลง หยอดเมล็ดในแปลง ปลูกครั้งเดียว
29.กวางตุ้งต้นแดง ปลูก 5 แปลง หยอดเมล็ดในแปลง ปลูกครั้งเดียว
สรุป ทำการขึ้นแปลงขนาด 1*5 ม. เพื่อเตรียมปลูกพืชหมุนเวียน สัปดาห์ละ 46 แปลง

2. การแปรรูปผัก ผลไม้ สมุนไพร โดยเริ่มจากการแปรรูปอย่างง่าย เช่น การอบแห้ง (กล้วยตาก พริกแห้ง กระเจี๊ยบแห้ง ดอกไม้จีนแห้ง) การทำผักดอง/กิมจิ น้ำผัก การแปรรูปน้ำผักและผลไม้พร้อมดื่ม เป็นต้น ในการตากแห้ง ได้ดัดแปลงทำโรงเรือนพลาสติกอย่างง่าย และมีการให้ความร้อนเสริมด้วยแก็สจากบ่อแก็สมูลสัตว์ พบว่า ตลาดของผักแปรรูปยังไม่ดีเท่าที่ควร และได้ผลผลิตค่อนข้างน้อยมาก ซึ่งควรต้องมีการทดลองต่อไป

3. การตลาด มีการสร้างสมาชิกแกนนำในการจำหน่ายในตลาดต่างๆ มีลักษณะของการจำหน่าย โดยจะตั้งราคาที่คงที่ไว้ในตลาดแต่ละระดับ
3.1 ตลาดนัดผักปลอดสาร โรงพยาบาลศูนย์ลำปาง และส่งที่ร้านเอเดน ทุกวันพฤหัส ยอดขาย 1,000-2,000 บาทต่อครั้ง ผักที่ขายได้ดี มีทั้งผักพื้นบ้านต่างๆ และผักเมืองหนาว
3.2 ร้าน Q shop โรงพยาบาลวังเหนือ ทุกวันอังคาร ยอดขาย 300-500 บาทต่อครั้ง ผักที่ขายได้ดี เป็น ผักพื้นบ้านต่างๆ
3.3 ตลาดนัดผักปลอดสารพิษ MCC เชียงใหม่ ทุกวันเสาร์ ยอดขาย 1,500 - 3,000 บาทต่อครั้ง ผักที่ขายได้ดี มีทั้งผักพื้นบ้านต่างๆ และผักเมืองหนาว รวมทั้งผักแปรรูป

4. การสร้างความร่วมมือด้านการตลาดกับผู้ประกอบการเกษตรอินทรีย์ที่มีประสบการณ์ ทั้งการผลิตและการตลาด เช่น รังสิตฟาร์ม, บริษัท ซองเดอร์ ไทย ออร์กานิค จำกัด, บริษัทแนชเชอรัล แอนด์ พรีเมี่ยม ฟู้ดส์ จำกัด ศูนย์เกษตรอินทรีย์เพชรล้านนา และลานนา ออร์แกนิคฟาร์ม เข้ามาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ เพื่อให้คำแนะนำในการผลิตผักเพื่อตลาดกระแสหลัก และตลาดในจังหวัด ทั้งด้านชนิดผัก ปริมาณการผลิตแต่ละฤดูกาล และคุณภาพผัก ทำให้สมาชิกในโครงการสามารถผลิตผักได้เหมาะสมกับตลาดแต่ละระดับ และมีรายได้เพียงพอที่จะผลิตเป็นอาชีพหลักได้ รวมทั้งพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการผลิตผักในฤดูฝนให้มีผักออกสู่ตลาดได้ตลอดปี เป็นการสร้างเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ และจะเริ่มดำเนินการในปีต่อไป

5. การผลิตเมล็ดพันธุ์ผักอินทรีย์เพื่อใช้เป็นเมล็ดพันธุ์ของสมาชิก เช่น กะเพรา โหระพา แมงลัก ฟักทอง ดอกไม้จีน ผักสลัด ถั่วฝักยาวแดง ถั่วทหารพราน ถั่วพู ถั่วพูยักษ์ มะเขือเปราะ มะอึก มะเขือพวงไร้หนาม พริกหยวก “แม่โป่ง” พริกขี้หนูสวน หอมป้อมเป้อ (ผักชีฝรั่ง/ผักชีใบเลื่อย) ผักชีลาว ผักชี

6. รายชื่อสมาชิกในโครงการ หมู่บ้านผักและสมุนไพรอินทรีย์ อ.วังเหนือ
ที่ ชื่อ - สกุล บ้านเลขที่ หมู่ที่ ตำบล เบอร์โทรศัพท์
1 นางฟองจันทร์ ประกัน 26 ม.4 ต.วังใต้ โท ร087-1785162
2 นางแปง ประกัน 4 ม.4 ต.วังใต้ โทร 081-1645870
3 นางชุ่ม จอมคีรี 15 ม.4 ต.วังใต้ โทร 089-9514764
4 นางเครือ ประกัน 70 ม.4 ต.วังใต้ โทร 086-1949211
5 นางบัวเร็ว ดวงมะวงศ์ 76 ม.4 ต.วังใต้ โทร 084-9861053
6 นายปั๊ด ประกัน 85 ม.4 ต.วังใต้ โทร 086-014-9548
7 นายนวน โนกุล 56 ม.4 ต.วังใต้ โทร -
8 นางสุจิตรา มีครู 96 ม.2 ต.วังใต้ โทร 085-6239117
9 นางสุวิมล ทำทอง 62 ม.2 ต.วังใต้ โทร 087-1787881
10 นางเขียว มีทรง 91 ม.2 ต.วังใต้ โทร 088-4354327
11 นางนงเยาว์ คำไขแก้ว 84 ม.2 ต.วังใต้ โทร 085-7194354
12 นางวรรณา คำแก้ว 83 ม.2 ต.วังใต้ โทร 085-7165538
13 นายติ๊บ สูงขาว 88 ม.2 ต.วังใต้ โทร 089-9511787
14 นางเรณู ชื่องาม 31 ม.4 ต.วังแก้ว โทร -
15 นายเสน ภิระบัน 79 ม.4 ต.วังแก้ว โทร 084-8763472
16 นางประพันธ์ ดวงดี 55 ม.5 ต.วังแก้ว โทร 085-6941800
17 นายหวล ยามดีเลิศ 8 ม.2 ต.วังแก้ว โทร 086-1157525
18 นายติ๊บ เชื้อเมืองพาน 32 ม.7 ต.วังแก้ว โทร 081-1663158
19 นายบรรหาร เจ้าสกุลดี 33 ม.7 ต.วังแก้ว โทร 084-489-0600

ค่าใช้จ่าย : 180,000
จำนวนผู้รับบริการ : 19
ปัญหาอุปสรรค : 7. ปัญหาและอุปสรรคการดำเนินโครงการ
1. เกษตรกรในพื้นที่ต้นน้ำมีการใช้สารเคมีและปุ๋ยเคมีจำนวนมากในการทำการเกษตร เช่น การทำนา การปลูกข้าวโพดหวาน ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ทำให้การทำเกษตรอินทรีย์ (ผัก) ไม่สามารถทำได้ทั้งพื้นที่
2. ผู้นำหมู่บ้านไม่ค่อยให้ความสนใจในการดำเนินงานของกลุ่ม
3. การรวมกลุ่มของสมาชิกยังไม่มีความเข้มแข็ง สมาชิกบางรายยังคุ้นเคยกับระบบการปลูกแบบกึ่งพืชเชิงเดี่ยว มากกว่าการปลูกแบบประณีต และยังมีการจำหน่ายแบบต่างคนต่างทำหรือส่งให้พ่อค้าคนกลางในหมู่บ้าน ทำให้กำหนดชนิดและปริมาณของผักได้ยังไม่แน่นอน
3. มีปัญหาเรื่องแมลงวันทอง และหนอนกระทู้ผัก
4. สมาชิกบางรายยังไม่มั่นใจว่าการผลิตผักอินทรีย์ โดยไม่ใช้ปุ๋ยเคมีและยาฆ่าแมลงจะได้ผลผลิต/รายได้เพียงพอที่จะเลี้ยงครอบครัวได้ จึงมีการแอบใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมี ได้แก้ไขโดยให้กลุ่มมีการคัดเลือกและตรวจสอบกันเอง ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามจะไม่ได้รับอนุญาตให้ทำในพื้นที่แปลงกลาง (แปลงอินทรีย์) แต่ในพื้นที่ส่วนตัวของสมาชิก ได้ปรับลดลงเหลือเพียงการผลิตผักปลอดสารพิษ รวมทั้งมีการพาไปดูงานในแหล่งจำหน่าย การนำผู้รับซื้อเข้ามาดูในพื้นที่เพื่อสร้างความมั่นใจในการทำอาชีพผักอินทรีย์ ซึ่งจะทำให้เกิดการรวมกลุ่มกันตามธรรมชาติจากการที่จะต้องมีการพึ่งพากัน หรือเป็นเครือข่ายซึ่งกันและกัน

แนวทางแก้ไข : 8. ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะ และประเด็นที่ต้องติดตาม
1. การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และ เครื่องผลิตน้ำส้มควันไม้
2. การหาผลิตภัณฑ์หรือเทคโนโลยีในการกำจัดศัตรูพืชเพื่อทดแทนการใช้สารเคมีที่ได้ผลมากยิ่งขึ้น
3. การออกทดสอบตลาดและเก็บข้อมูลการตลาดทั้ง 3 ฤดูกาล เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดการวางแผนการผลิตและการจัดการเครือข่ายในการผลิตผักอินทรีย์
4. การแปรรูปผัก สมุนไพร การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากดอกไม้จีนชาววัง เช่น “ชาดอกไม้ เพื่อสุขภาพ”(ชาชงเพื่อช่วยระบายท้อง) การตากแห้งดอกไม้จีนชาววัง และการทำดอกไม้จีนชุบแป้งทอด โดยมีเทคนิกในการไล่น้ำมันเพื่อบรรจุถุงและเก็บได้นานโดยยังคงความกรอบและเหม็นหืนช้า เป็นต้น
5. การบริหารจัดการน้ำ

ไฟล์แนบกิจกรรม : 201211291011281.pdf

ส่งข้อความถึง sphromrukachat@yahoo.com ผู้รับผิดชอบโครงการ

ข้อความ

 

Template by OS Templates